Celiakia

Celiakia

CELIAKIA



Celiakia jest chorobą trzewną, genetycznie uwarunkowana nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną na gluten zawarty w pokarmach. W wyniku tej reakcji dochodzi zaniku do kosmków jelitowych, prowadzi to do upośledzenia wchłaniania minerałów i składników odżywczych. Choroba ta została najszerzej przebadaną chorobą żołądkowo-jelitową. \
Celiakie pierwszy raz opisał Samuel Gee w roku 1888 na podstawie objawów klinicznych. Zaprzestanie spożywania glutenu u osób chorych ustępują objawy kliniczne i następuje regeneracja jelita. Choroba ta utrzymuje się całe życie. Choroba ujawnić może się w każdym wieku.
Częstotliwość chorych na celiakie w Europie wynosi 1%.

Gluten

 

Gluten jest to mieszanina białek roślinnych, gluteniny (35-40%) i gliadyny (40-50%) oraz albumin i globulin, gluten występuję w ziarnach niektórych zbóż, np. pszenicy, żyta i jęczmienia. Zawiera on w sobie 80-90% białek, 5-10% sacharydów, 5-10% lipidów i niewielką ilość soli mineralnych.  Gluten jest jednym z najczęstszych (pierwsze miejsce zajmuje mleko) alergenów – 10-25 % osób z alergią pokarmową ma objawy uczulenia na to białko.

Postacie choroby

 

POSTAĆ JAWNA (pełnoobjawowa aktywna): głównym objawem jest biegunka (tłuszczowa lub wodnista), bóle brzucha, wzdęcia, utrata masy ciała, niedokrwistość, osteoporoza, objawy neurologiczne tj. ataksja, napady drgawkowe, osłabienie mięśniowe. Zmiany skórne, zaburzenia hormonalne, opóźnione miesiączkowanie, obrzęki, nadmierne rogowacenie naskórka, zajady w kącikach ust.

FORMA NIEMA (ubogoobjawowa): w obrazie błony śluzowej jelita zmiany typowe dla celiakii, cofające się po wykluczeniu glutenu z diety, bez objawów typowych dla postaci jawnej. W tej postaci występować może niedokrwistość, hipercholesterolemia, zaburzenia neurologiczne.

FORMA UTAJONA (latentna): Rozpoznaje się ją, gdy u osób z prawidłowym wynikiem biopsji jelita cienkiego stwierdza się obecność przeciwciał antyendomysialnych w klasie IgA.

Rozpoznanie

 

Pierwszym krokiem do rozpoznania celiakii jest zaobserwowanie objawów charakterystycznych dla tej choroby. Jeśli takie objawy występują należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu, lekarz może zlecić wizytę u gastroenterologa.

  • Zwykle oznacza się stężenie przeciwciał
  • Przeciwko gładkich (EmA)endomysium mięśni
  • Przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG)

Innym badaniem jest badanie histopatologiczne, które z kolei polega na biopsji jelita cienkiego.
W pobranych wycinkach ocenia się stopień zaniku kosmków w tzw. skali Marsha.

Leczenie celiakii

 

Na chwile obecną nie ma leku na celiakie, jedyną skuteczną metodą jest stosowanie diety wykluczającej gluten z diet.

Alergia na gluten

 

Celiakii i alergii na gluten są odrębnymi chorobami.  W alergii na gluten reakcja uczuleniowa może pojawić się natychmiastowo, lub być opóźniona, nawet od kilku godzin do 1-2 dni po spożyciu alergenu.Reakcja na gluten natychmiastowa zależna jest od przeciwciał w klasie IgE, objawy jakie jej towarzyszą tj.

  • Wymioty
  • Biegunka
  • Wstrząs anafilaktyczny
  • Pokrzywka skórna
  • Wodnisty katar
  • Skurcz oskrzeli
  • Atopowe zapalenie skóry
  • Reakcja opóźniona, niezależna jest od przeciwciał IgE. Objawy typowe to biegunka lub zaostrzone atopowe zapalenie skóry.

                                                                                                                       Paulina Bugajska
                                                                                                                              Dietetyk